Column Kees Verhoeven

Hoe ingrijpend de mondiale kredietcrisis ook is, het wereldklimaatprobleem vraagt onverminderde aandacht. Vaak verdringen acute issues opgaven voor de langere termijn, zo niet bij deze samenloop van omstandigheden: de kredietcrisis stelt het bedrijfsleven voor het soort uitdagingen dat de aanpak van het klimaatprobleem kan versnellen.

 

Door de toenemende uitstoot van broeikasgassen (CO2 en methaan) verandert het klimaat en warmt de aarde op. Deskundigen en belanghebbenden verschillen van mening over de aard (soort, plaats, tijd) van de consequenties, maar dat er iets aan de hand is, staat niet meer ter discussie. 

Beduidend tastbaarder is de financiële crisis die nu overal woedt. Het kapitale fundament onder de wereldeconomie verdampt, met een (dreigende) economische recessie als gevolg. Voor bedrijven betekent dit minder winst dus minder geld voor personeel of innovaties.

 

Hoezeer de kredietcrisis en het klimaatprobleem ook van elkaar verschillen, hun overeenkomst is dat ze bewijzen dat structureel iets moet veranderen. Vandaar ook dat Barack Obama met zijn ‘Change’ campagne de Amerikaanse verkiezingen won en zo de wereld in vervoering bracht. Maar wie hieruit concludeert dat de tijd rijp is voor verandering, gaat nog niet ver genoeg. De mensheid wil immers altijd wel wat nieuws. Nee, het bijzondere van de huidige situatie is dat de verandering die nodig is voor overmorgen, vandaag al de nodige kansen oplevert. Zo ongeveer luidde ook de boodschap van Al Gore, die ons land in oktober aandeed met zijn Climate Change karavaan om voor een prominent ondernemersgehoor dwarsverbanden te leggen tussen klimaat- en kredietcrisis.

 

Ook op klimaatgebied wordt het bedrijfsleven beschouwd als dominante probleemveroorzaker. Produceer duurzaam, wees gericht op de langere termijn en onderneem maatschappelijk verantwoord (MVO), luidt daarom de veelgehoorde hartenkreet. Hoe welkom ook, deze opdracht heeft zijn keerzijden. Allereerst schieten politici en beleidsmakers vaak door en vergeten zij het evenwicht tussen ecologie en economie (tussen leefbaar en levendig ) te bewaken. Ten tweede is duurzaamheid onder deze morele druk verworden tot plichtmatig paradepaardje van multinationals. Zodat de indruk ontstaat dat het midden- en kleinbedrijf (mkb) haar verantwoordelijkheid onvoldoende neemt.

 

Dat dit beeld niet staaft met de werkelijkheid bleek onlangs uit het boekje “Ondernemen met een maatschappelijke paragraaf” van Enno Masurel, hoogleraar duurzaam ondernemen aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Uit zijn onderzoek blijkt dat ook het mkb op grote schaal aan MVO doet, zij het minder openlijk. Die onzichtbaarheid hangt samen met de gehanteerde begripsdefinities (met criteria als ‘transparantie’ en ‘structureel beleid’) alsook het ondermaats communiceren over duurzame activiteiten door het mkb zelf.

 

Maar dat het met duurzaamheid in zijn algemeen wel goed zit, neemt helaas niet weg dat een grote groep ondernemers  weinig oog heeft voor een klimaatverantwoorde bedrijfsvoering.  Wie vandaag spartelt om het hoofd boven te houden, denkt niet aan de zeespiegel van morgen. Weer anderen zijn wel voornemens iets te doen maar komen niet tot daden vanwege een gebrek aan tijd, kennis en/of investeringsruimte.

 

Wie richting deze groep de sluimerende klimaatdreiging wil vertalen naar ondernemerskansen, moet van goede huize komen, zeker in de huidige crisistijd. En waar moraliteit tekort schiet, is niet zelden een zakelijke benadering vereist. In dit geval luidt de formule simpelweg: klimaat sparen = energie besparen. Onder de cruciale voorwaarde van maatwerk biedt deze business case van kostenreductie nieuwe kansen voor alle betrokkenen:

 

 

Elke crisis kent zijn winnaars. Het midden- en kleinbedrijf heeft nu de kans om het klimaatprobleem te laten winnen van de kredietcrisis.

 

Kees Verhoeven, 24 november 2008

 

NB: Op 18 november 2008 heeft MKB-Amsterdam het MKB Klimaatcadeau gepresenteerd: een praktisch pakket producten en diensten waarmee ieder bedrijf direct energie kan besparen. Zie www.mkb-amsterdam.nl/energie