Column Ea Visser juli 2008

Praktische tips tegen onnodige loonkosten

Veel ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (mkb) schrikken terug voor het indienstnemen van personeel. Dat personeel kan namelijk weleens ziek worden en moet dan jaren worden doorbetaald. Dit is niet alleen zo als het personeelslid ziek wordt door het werk, maar ook als de ondernemer er helemaal niets aan kan doen omdat sprake is van een blessuregevoelige hobby of een vrijwillige keuze voor plastische chirurgie in het kader van ‘make me beautiful’.

Op landelijk niveau wordt gesproken over het beperken van de loondoorbetaling bij ziekte. MKB-Nederland heeft voorgesteld de doorbetaling te staken als het gaat verzuimsituaties langer dan 6 weken veroorzaakt door bijvoorbeeld alcohol- en drugsgebruik, sport- en vakantieblessures en roekeloos rijgedrag. Deze voorgestelde beperking komt na een steeds grotere afwenteling van de loonkosten bij ziekte op ondernemers. Werd voorheen nog een onderscheid gemaakt tussen kleine en grote ondernemers en was de doorbetalingsplicht beperkt tot 4 en 6 weken, nu dient iedere ondernemer, groot of klein, het loon aan een zieke werknemer door te betalen gedurende 2 jaar. Voor kleine en middelgrote ondernemers ligt deze verplichting als een zware last op de schouders. Valt een personeelslid uit dan zijn de gevolgen groot en is vervanging nauwelijks te realiseren omdat dit zou leiden tot dubbele loonkosten.

Of de door MKB Nederland voorgestane wijziging er komt, is zeer de vraag. De vakbonden hebben zich er, zoals te verwachten viel, al tegen verzet. In afwachting van een mogelijke (wets)wijziging loont het om de ruimte die de huidige regeling biedt, eens te bekijken. Hoe kan een ondernemer de loonkosten bij ziekte in de praktijk beperken?

Ten eerste is het zo dat een ondernemer twee wachtdagen kan invoeren. Dat betekent dat bij iedere ziekmelding het loon gedurende de eerste twee dagen niet hoeft te betalen. Eventuele maandagziekte, na een te gezellige zondagmiddag in de kantine van de sportvereniging, kan hiermee worden ontmoedigd.

Daarnaast hoeft geen 100% te worden doorbetaald. Dit kan worden beperkt tot 70% van het loon.

Met de wachtdagen en de hoogte van het door te betalen loon bij ziekte, kan een prikkel worden gegeven om niet te snel tot ziekmelden over te gaan.

Ook interessant is de mogelijkheid meer met tijdelijke contracten te werken. Zo kan worden gekeken wat voor vlees men in de kuip heeft. Bovendien is de duur van een loondoorbetalingsverplichting beperkt tot de duur van het contract.

Tijdens de eerste zes maanden van een (eerste) contract kan bovendien het recht op loon worden beperkt. Dit is het 'geen arbeid, geen loon' principe. Wordt een werknemer tijdens deze 6 maanden ziek, dan werkt hij niet (geen arbeid) en heeft hij ook geen recht op loon.

Personeel kan worden ingeleend via een uitzendbureau. Het risico ligt dan bij het uitzendbureau en niet bij de ondernemer.

Vaak wordt vergeten dat regres kan worden genomen. Als een personeelslid arbeidsongeschikt wordt door toedoen van een ander, dan bestaat er de mogelijkheid de schade te verhalen op die ander. Hieronder valt ook (een deel van) het door de ondernemer door te betalen loon.

Tot slot staat nu in de wettelijke regeling dat niet hoeft te worden doorbetaald als sprake is van opzet. Van deze opzet is alleen in zeer uitzonderlijke gevallen sprake. De tendens lijkt echter te zijn dat rechters wat gevoeliger worden voor de argumenten van (kleine) ondernemers, als het bijvoorbeeld gaat om ziekte die echt is veroorzaakt door een keuze van een werknemer zelf. Daarbij kan dan worden gedacht aan een werknemer die besluit een cosmetische operatie te ondergaan in Turkije en vervolgens een paar weken is uitgeschakeld. Het kan dan ook de moeite waard zijn om dit soort gevallen aan de rechter voor te leggen. Mogelijk wordt de uitleg van de wettelijke regeling verruimd, in de zin dat vaker kan worden aangenomen dat sprake is van opzet.

Nog mooier zou zijn als de wettelijke regeling wordt aangepast, maar dat lijkt op dit moment gezien de politieke verhoudingen een brug te ver. Met de bovenstaande punten kunnen ondernemers in ieder geval iets doen om de kosten te beperken.

Ea Visser

Abeln Advocaten